Dışsallaştırma [externalization], içsel deneyimin bir yönünün dış dünyaya atfedildiği bir grup zihinsel süreçtir. Dışsallaştırma işlemleri, acı verici, çatışmalı veya başka bir şekilde kabul edilemez ruhsal içerikleri reddederek ve başkalarına atfederek daha tahammül edilebilir hâle getirmek amacıyla savunmacı biçimde kullanılabilir. Bir savunma olarak kullanıldığında dışsallaştırma, psikanalizde çoğunlukla bir savunma süreci olarak tanımlanan yansıtma ile sıklıkla eş anlamlı olarak kullanılır. Dışsallaştırma, zihnin içindeki bir şeyin dış dünyaya atfedildiği birçok durumda olduğu gibi, savunmacı olmayan biçimde de kullanılabilir. Savunmacı olmayan biçimde kullanıldığında dışsallaştırma, yansıtma sözcüğünün psikanaliz öncesindeki anlamıyla ilişkilidir. Bu sözcük, bir görüntünün perdeye yansıtılmasında olduğu gibi, sözcüğü sözcüğüne “öne doğru fırlatmak” anlamına gelir. Psikoloji alanında yansıtma, içsel yaşamın yansımalarını dış dünyada bulmaya yönelik evrensel bir eğilimi tanımlamak için bu anlamda (herhangi bir savunma iması olmaksızın) kullanılır. Dışsallaştırma, dış dünyanın bazı yönlerinin “içe alındığı” ve kendiliğin bir parçası olarak deneyimlendiği bir süreç olan içselleştirmenin karşıtıdır. Her iki terim de psikolojik yaşamın dış dünyayla etkileşim içinde geliştiği ve işlev gördüğü yönündeki farkındalığı yansıtır. Dışsallaştırma ve içselleştirme, bu etkileşimin temel yönlerini tanımlar.
Dışsallaştırma, normal ve patolojik fenomenlerin geniş bir yelpazesini kapsar. Freud, dışsallaştırma sözcüğünü kullanmasa da kavramı (hatta sıklıkla yansıtma sözcüğünü kullanarak) şu konulara ilişkin incelemelerinde kullanmıştır: paranoid psikopatoloji (1894c; 1911a); yaratıcı yazarlık (1908a); batıl inançlar (1909d); bazı aktarım deneyimi türleri (1910f); “dünyanın sonu” hakkındaki fanteziler (1911a); ölümden sonraki yaşamda elde edilecek ödüllere ilişkin inançlar (1911b); kendi içsel yaşamının bazı yönlerini hastasının içsel yaşamına ait sanan, analizden geçmemiş analist (1912b); çocuklarda ve “ilkel halklar”da görülen, demonları ve tabuları da içeren büyüsel düşünme (1913e); rüyalar (1917b); gruplardaki bütünlük (1921); kıskançlık (1922) ve fobiler (1926a). Freud’un bu fenomenlere ilişkin açıklamaları, dışsallaştırmanın hem savunmacı hem de savunmacı olmayan yönlerini içerir.
Gelişimsel bir perspektiften bakıldığında, dışsallaştırma (hem savunmacı hem de savunmacı olmayan) uyumsal ve normal bir mekanizmadır. Freud (1915b), 1915 yılında (dışsallaştırma sözcüğünü kullanmadan), yansıtma ve içeatım süreçlerinin egonun ve dış dünya kavramının oluşumunda nasıl kullanıldığını açıklamıştır. Klein (1927c), oyunu “fantezi” etkinliğinin dışsallaştırılması olarak açıklamak için dışsallaştırma terimini (yansıtma ile birbirinin yerine kullanarak) kullanmıştır. Klein (1946), bebekliğin en erken dönemlerinden itibaren birbirini izleyen savunmacı yansıtma (daha sonra yansıtmalı özdeşim) ve içeatım süreçlerinin, hem iç dünyayı hem de dış dünyayı oluşturmak üzere nasıl birlikte işlev gördüğünü açıklamıştır. J. Novick ve Kelly (1970), çocukların başkalarının da kendileriyle aynı şekilde hissettiğini varsaydıkları normal ve savunmacı olmayan bir süreç olan “genelleme”nin [generalization] ayırt edilmesinin önemli olduğunu ileri sürmüşlerdir. Onlara göre genelleme, özdeşime giden yolda bir basamak olarak önemlidir. Süperego gelişimini tartışırken, diğer yazarlar, latent dönem ve ergenlik boyunca süperego taleplerinin, içselleştirilmeden önce, gelişimsel döneme uygun bir savunma olarak sıklıkla ebeveynlere ve diğer otorite figürlerine dışsallaştırıldığını açıklamışlardır (P. Tyson ve R. Tyson, 1990). Regresyon durumlarında bireyler, iç dünyanın bazı yönlerini yeniden dışsallaştırabilirler. Örneğin, gerçeği değerlendirme veya ahlaki otorite gibi ego işlevleri ve/veya süperego işlevleri başkalarına atfedilebilir (Loewald, 1962b). Dışsallaştırma, kalıcı ve yaygın olduğunda, paranoya veya psikozda olduğu gibi patolojik hâle gelebilir. Daha hafif vakalarda ise bireyin kendi eksikliklerini fark etmekten kaçınmak amacıyla dışsallaştırmayı kullanması bir sorun hâline gelebilir. Ebeveynler, kendi sorunlarının sorumluluğunu üstlenmekten kaçınmak amacıyla kendilerinin istenmeyen yönlerini çocuklarına dışsallaştırarak “tanımlanmış hasta” [identified patient] olarak adlandırılan durumu ortaya çıkarabilirler (J. Novick ve Kelly, 1970).
A. Freud (1965), dışsallaştırmanın aktarımla karıştırılabileceği konusunda uyarıda bulunmuştur. Bu görüşü genişleten Berg (1977), dışsallaştırıcı aktarım [externalizing transference] ile klasik aktarım [classical transference] arasında bir ayrım yapmıştır. Dışsallaştırıcı aktarımda, hastanın iç dünyasının bir parçası, örneğin bir arzu, süperego yasağı, kendilik temsili veya hatta bir ego işlevi analiste atfedilir; klasik aktarımda ise daha önceki nesnelere yönelik arzular analiste yer değiştirir. Benzer şekilde Klein (1946), dışsallaştırma terimini, iyi ve kötü kendilik temsillerinin analiste yansıtılmasını ifade etmek için kullanmıştır. Kernberg (1970b) de dışsallaştırmayı, borderline kişilik bozukluğu olan hastaların, hastanın tümüyle iyi ve tümüyle kötü yönlerinin bölünerek ayrıldığı ve analiste yansıtıldığı aktarımlarını tanımlamak için kullanmıştır. Kendiliğin bazı yönlerinin dışsallaştırılması, Kohut’un (1971, 1977) tanımladığı idealleştirici ve aynalama aktarımlarına da katkıda bulunur.
Çeviri kaynağı:
Auchincloss, E. L., & Samberg, E. (Eds.). (2012). Externalization. In Psychoanalytic terms and concepts (pp. 81-82). Yale University Press.
Bir yanıt yazın