Karakter [character], bir bireyin kalıcı olan ve süreklilik gösteren davranışlarını, tutumlarını, bilişsel stillerini ve duygudurumlarını; ayrıca kendini düzenleme, uyum sağlama ve başkalarıyla ilişki kurma biçimlerini tanımlamak için kullanılan genel bir kavramdır. Karakter ve karakter özelliği [character trait], kişinin intrapsişik çatışmayı [intrapsychic conflict] yönetme konusundaki alışılmış tarzını yansıtır. Karakter örgütlenmesi [character organization] ise, karakter özelliğinden daha…

Okuyacağınız metin Psychodynamic Psychotherapy: A Clinical Manual [Psikodinamik Psikoterapi: Klinik Bir Manuel]’in 6. bölümünün çevirisidir. Tüm bölümler için şuraya bakınız. Ana kavramlar Değerlendirme aşamasının son bölümü, tedavi için bir öneride bulunmaktır. İlk formülasyonu yapmak ve tedavi önerimize rehberlik etmesi için Problem → Kişi → Hedefler → Kaynaklar Modelini kullanırız. * Problem – Psikodinamik psikoterapi özellikle aşağıdakiler için endikedir: – Bilinçdışı…

Dekateksis [decathexis], psişik enerjinin -çoğunlukla libido- daha önce bir psişik oluşuma, bedensel bir fenomene ya da bir nesneye bağlanmış olduğu yerden geri çekilmesinin hem eylemini hem de sonucunu ifade eder. Dekateksis ya da kateksisin geri çekilme düşüncesi, psişik enerji kavramıyla bağlantılıdır ve terimin kendisi ya da eşdeğerleri açıkça kullanılmamış olsa da Freud’un çalışmalarının çok erken…

Psikoz [psychosis], genel psikiyatride sanrıları [delusion] (sabit, yanlış inançlar) ve/veya varsanıları [hallucination] (dışsal bir uyarım olmaksızın ortaya çıkan, son derece gerçek gibi yaşantılanan duyusal algılar) içeren bir sendromu adlandırmak için kullanılan tanısal bir terimdir. Psikozun diğer özellikleri arasında, bunlarla sınırlı olmamak üzere, ego sınırlarında çözülme, gerçeklik sınamasında bozulma ve ağır işlevsellik kaybı yer alır. Çağdaş…

Analite [anality], psikoseksüel gelişimin anal evresinden köken alan tüm psişik ilgileri, etkinlikleri, fantezileri, çatışmaları ve zihinsel mekanizmaları kapsayan üst bir terimdir. Anal evre, on sekiz ay ile üç yaş arasında ortaya çıkar. Freud’un psikoseksüel gelişim şemasında anal evre oral evreyi izler ve fallik evreden önce gelir. Anal evre [anal phase] on sekiz ay ile üç…

Oralite [orality], yaşamın ilk on sekiz ayında gerçekleşen psikoseksüel gelişimin oral evresinden kaynaklanan tüm ruhsal ilgileri, etkinlikleri, fantezileri, çatışmaları ve zihinsel mekanizmaları kapsayan bütüncül bir terimdir. Oral temalar tipik olarak duygusal yaşantının en ilkel ve temel yönleri etrafında örgütlenir: açlık, doyum, bağlanma ve bağımlılık. Freud’un psikoseksüel gelişim kuramına göre, bebeğin en erken haz yaşantıları ile…

Terapötik İttifak [Therapeutic Alliance] ya da Çalışma İttifakı [Working Alliance], hasta ile analist arasındaki ilişkinin, aktarımın duygusal değerliğinden ya da direncin durumundan bağımsız olarak, hastanın işbirliğine dayalı çabayı sürdürebilme kapasitesine bağlı olan yönüdür. (Olumsuz aktarım karşısında terapötik ittifak güçlü olabilirken, olumlu aktarım karşısında zayıf olabilir.) Terapötik ittifak kavramı, ego psikolojisinin gelişimiyle ortaya çıkmıştır; çünkü bu…

Gelişim [development], bir organizmanın büyüme süreçlerini ifade eder; biyolojik bilimler içinde yaygın ve özgül olmayan bir biçimde kullanılan bir terimdir. Gelişim, daha erken ya da daha az örgütlenmiş bir işlevin ya da yapının, daha yeni, daha örgütlenmiş, bütünleşmiş ya da karmaşık bir işlev ya da yapıya doğru hareketidir. Gelişim, genellikle yalnızca genetik taslağın açılımını ifade…

Psikodinamik terapinin ne olduğunu ele almadan önce bir şeyi hatırlatmakta fayda görüyorum. Psikoterapi literatüründe, genel olarak, şu kavramlar aynı anlamda, birbirinin yerine kullanılabilir: psikodinamik psikoterapi, psikodinamik terapi; dinamik psikoterapi, dinamik terapi; psikanalitik psikoterapi, psikanalitik terapi; analitik psikoterapi, analitik terapi. Ben de bu yazıda, bağlamına uygun olarak, bu kavramlardan herhangi birini kullanacağım. Psikodinamik psikoterapi üzerine düşünmek,…

Saplanma [Fiksasyon] Bir kişinin bir nesneye ambivalan olarak bağlandığı ya da bağlı kaldığı süreci anlatır. Bu, gelişimin daha önceki dönemine uygun bir nesnedir. Dolayısıyla saplanma, libidinal gelişim dönemlerinde yeterli olarak ilerleyememeye bir kanıttır. Kavram, saplanmış bir kişinin a) bebeksi çağdışı davranış örüntülerine gerileme eğilimini, b) saplandığı nesneye benzerliklerine bakarak kompulsif tarzda nesne seçmesini ve, c)…