Dekateksis [decathexis], psişik enerjinin -çoğunlukla libido- daha önce bir psişik oluşuma, bedensel bir fenomene ya da bir nesneye bağlanmış olduğu yerden geri çekilmesinin hem eylemini hem de sonucunu ifade eder.

Dekateksis ya da kateksisin geri çekilme düşüncesi, psişik enerji kavramıyla bağlantılıdır ve terimin kendisi ya da eşdeğerleri açıkça kullanılmamış olsa da Freud’un çalışmalarının çok erken dönemlerinde ortaya çıkar. Daha 1894’te yayımlanan “Savunmanın Nöro-Psikozları” [The Neuro-Psychoses of Defence], (1894a) adlı çalışmasında Freud, temsilleri bastırmaya yönelik belirli mekanizmaları ana hatlarıyla ortaya koyar; şöyle yazar: “Ego, bu güçlü düşünceyi zayıf bir düşünceye dönüştürmeyi, onu yüklü olduğu duygulanımdan -uyarılma toplamından- yoksun bırakmayı başardığında, görevin yaklaşık olarak yerine getirilmesi söz konusudur” (1894a, s. 48).

Aslında dekateksis kavramı, bastırmanın bir aracı olarak ilk kez Yargıç Schreber’in paranoyası üzerine yaptığı çalışmada ortaya çıkar: “Libidonun geri çekilmesinin her bastırmanın özsel ve düzenli mekanizması olması tamamen mümkündür” (1911c [1910], s. 71). Ancak enerjinin, psişenin bizzat kuruluşunda, kendisine atfedilen önemli rol, dekateksisi bastırma mekanizmasından bağımsız, merkezi bir kavram hâline getirecekti.

Dekateksize edilmiş zihinsel yapıların ya da nesnelerin niteliği, dekateksisin az ya da çok kapsamlı biçimleri ve geri çekilen enerjinin yazgısı -bunların tümü ciddi sonuçlar doğuracaktı. Freud’un yazdığı gibi: başka bir bağlanma buluncaya kadar “özgürleşen libido, onun zihninde askıda tutulacak ve orada gerilimlere yol açacak ve duygudurumunu renklendirecektir” (1911c [1910], s. 72). Paranoya durumunda ise egoyu hiperkateksize edecektir.

“Yas ve Melankoli”de [Mourning and Melancholia], (1916–17f [1915]) Freud, yitirilen nesneden kateksisin aşamalı olarak geri çekilmesini incelemiştir; bunun, kaybın gerçekliğinin sonunda kabul edilebilir hâle gelmesi için gerekli olduğu görülür.