Temel Analitik/Dinamik Yeterlikler (UCL)

1 . Analitik/dinamik terapinin temel ilkelerine ve gerekçesine ilişkin bilgi

1.1. Gelişim kuramına ilişkin bilgi

• Bireyin kendisini ve başkalarını deneyimleme biçimini şekillendiren gelişimsel etkenlere (yani erken dönem ilişkilerin/bağlanmaların önemine) ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Farklı kişilik örgütlenmesi türlerine (yani nevrotik, borderline, psikotik) ilişkin bilgiden yararlanabilme.
• Savunmaların gelişim boyunca işleyişine ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Gelişimsel psikopatolojiye ilişkin bilgiden yararlanabilme

1.2. Analitik/dinamik zihin modeline ilişkin bilgi

• Bilinçli bir ruhsal yaşamımızın yanı sıra dinamik olarak bilinçdışı bir ruhsal yaşamımızın da olduğuna ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Zihnin farklı yapıları (ego, id, süperego) ve bunların kişilik gelişimine katkılarına ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Aşağıdaki işlevleri yerine getiren bilinçdışı bir içsel nesne ilişkileri dünyasına ilişkin bilgiden yararlanabilme:
  • İnsanların kendilerini ve başkalarını deneyimleme biçimlerine aracılık etme.
  • İnsanların dış dünyada nasıl davrandıklarını şekillendirme.
• Danışanın imgesel yaşamının (örneğin, bilinçdışı fanteziler, rüyalar, metaforlar), kendisini ve başkalarını bilinçdışı düzeyde nasıl deneyimlediğini anlamanın bir aracı olarak taşıdığı öneme ilişkin bilgiden yararlanabilme ve bu öneme saygı gösterebilme

1.3. Analitik/dinamik terapötik yaklaşımın temel ilkelerine ilişkin bilgi

• Terapinin duygulanımsal ve kişilerarası odağına ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Terapötik sürecin yakından izlenmesinin gerekçesine (yani danışanın içsel ilişkiler ve çatışmalar dünyasına ilişkin ayrıntılı bir anlayış geliştirmek amacıyla terapötik ilişkideki mikro süreçlere yakından dikkat edilmesine) ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Bilinçdışı anlamın ayrıntılandırılmasını kolaylaştırmak amacıyla danışanın iletişimlerine karşı öncelikle alıcı (yani yönlendirici olmayan) bir tutum benimsemenin gerekçesine ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Terapi boyunca açık fikirli olmanın (danışanın güçlükleri veya tedavinin yönü hakkında varsayımlar dayatmaktan kaçınmak amacıyla erken sonuçlara varmaktan kaçınmanın ve ‘bilmeme’ durumuna tahammül etmenin) önemine ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Belirtilerin hafifletilmesinin normalde terapinin birincil hedefi olarak görülmediği, bunun yerine belirtilerin bilinçdışı anlamlarının anlaşılmasının bir sonucu olarak değerlendirildiği bilgisine yaslanabilme

2. Analitik/dinamik terapinin olası uygunluğunu değerlendirebilme becerisi

2.1. Bilgi

• Danışanın terapi öncesindeki özelliklerinin tedavi sonucunu anlamlı düzeyde yordamadığına ilişkin bilgiden yararlanabilme:
  • danışanın ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla analitik/dinamik yaklaşımın nasıl uygulanacağı veya nasıl uyarlanması gerektiği açısından önem taşıyabilecek etkenlere ilişkin bilgiden yararlanabilme:
    • danışanın keşif odaklı [exploratory] bir yaklaşıma verdiği tepki (örneğin, terapistin görece az yönlendirmesine verdiği tepki, düşünüm göstermeye yönelik ilgi belirtileri)
    • danışanın başkalarıyla ilişkilerinin nasıl işlediği üzerine düşünmeye yönelik ilgisi
    • danışanın kişilerarası ve duygulanımsal temalar üzerinde çalışmaya yönelik ilgisi
    • danışanın yaşadığı güçlüklerde kendi rolüne ilişkin merakı
    • danışanın acı verici duygularla ve/veya anılarla temas kurmasının, bunları yönetmekte zorlanabileceği için oluşturabileceği risklerin (örneğin, kendisine yönelik riskin artması), terapide bu konuları araştırmanın sağlayacağı yararlarla dengelenmesi
    • terapi süresince danışanı destekleyebilecek dış kaynaklar
    • terapistin seans sırasında danışanla yaşadığı deneyim
• Kısa süreli ve daha yoğun analitik/dinamik terapinin kontrendikasyonlarına (örneğin, sorunların ağırlaşması riski) ilişkin uygulamaya dayalı bilgiden yararlanabilme
• Danışan için daha uygun alternatifleri değerlendirmeye temel oluşturmak amacıyla diğer psikolojik terapilere ilişkin bilgiden yararlanabilme.

2. 2. Uygulama

2.2.1. Değerlendirme için çerçeve

• Danışanın terapistle etkileşimini gözlemlemek ve danışanın analitik bir çerçeve içinde çalışabilme kapasitesini desteklemek için hangi uyarlamaların gerekli olabileceğini değerlendirmek amacıyla, değerlendirmeye analitik bir tutumla yaklaşabilme:
  • Danışan ve yaşadığı güçlükler hakkında bilgi toplama ihtiyacı ile danışanın seans sırasında terapist tarafından yönlendirilmeden nasıl başa çıktığını değerlendirme gerekliliği arasında denge kurabilme.
• Olası risklerin (örneğin, kendine zarar verme davranışında artış) değerlendirilmesi bağlamında, danışanın analitik bir çerçeve içinde çalışabilme kapasitesini danışanla birlikte gerçekçi bir biçimde ele alabilme.

2.2.2. Dinleme: içerik ve süreç

• Danışanın kendisini sunuş biçimini (örneğin, sözel olmayan iletişimlerini) dikkate alırken aynı zamanda anlatısının içeriğini de dinleyebilme
• Danışanın kendisini sunuş biçiminin terapist üzerindeki duygusal etkisini belirleyebilme:
  • Terapistin verdiği tepkinin, danışanın kişilerarası örüntülerini anlamak açısından taşıyabileceği olası önemi değerlendirebilme

2.2.3. Müdahale

• Danışanın başvuru sırasında dile getirdiği güçlükleri/belirtileri geçmiş ve mevcut ilişkileri ve davranışlarıyla ilişkilendiren yorumlar yaparak, danışanın bu terapötik yaklaşıma yönelik ilgisini geliştirebilme
• İlgili sorular ve yorumlar (örneğin, bir “deneme yorumu”) aracılığıyla, danışanın terapinin duygulanımsal ve kişilerarası odağıyla çalışmaya yönelik o andaki hazır oluşunu ve motivasyonunu değerlendirebilme
• Danışanın aktarım odağına nasıl tepki verdiğini değerlendirmek amacıyla, değerlendirme sırasında ortaya çıkan baskın aktarım temasını/temalarını formüle edebilme
• Danışanın değerlendirmeye ilişkin bilinçli ve bilinçdışı deneyimlerini sözcüklere dökerek, değerlendirme sürecindeki deneyimi üzerine düşünmesine yardımcı olabilme

2.2.4. Müdahaleler planlanırken danışanın ve terapistin yararlanabileceği dış kaynakları belirleyebilme ve dikkate alabilme becerisi

• Danışanın dış kaynaklarını (örneğin, destek kaynakları, barınma koşullarının istikrarı vb.) araştırarak terapötik planın oluşturulmasına katkıda bulunabilme ve ek kaynaklara duyulan ihtiyacı değerlendirebilme
• Terapinin sunulacağı ortamın, danışanın ihtiyaçları açısından (örneğin, diğer uzmanlardan ek destek alma ihtiyacı) uygunluğunu değerlendirebilme

3. Danışanı analitik/dinamik terapiye dahil edebilme becerisi

3.1. Terapötik ittifak geliştirebilme becerisi

• Danışanın başvuru sırasında dile getirdiği sorunlara, aşağıdaki yollarla ilgili ve yargılayıcı olmayan bir biçimde yanıt verebilme:
  • danışanın güçlüklerine ilişkin anlatısının, bir yapı dayatılmadan ortaya çıkmasına olanak tanıma
  • varsayımlarda bulunmadan danışanın bakış açısını anlamak amacıyla açıklayıcı sorular sorma
  • danışanın bilinçli ve bilinçdışı iletişimlerine yanıt olarak empatik anlayış gösterme
  • danışanın savunmalara duyduğu ihtiyaca saygı gösterme

• Aşağıdaki yollarla güvene ve uyuma dayalı bir çalışma ilişkisinin gelişmesini destekleyebilme:
  • danışanın terapiye ve terapiste ilişkin bilinçli ve bilinçdışı anksiyeteleriyle çalışarak anksiyete düzeyini kapsama
  • danışanın duygusal deneyimine uyumlanmış kalabilmek için yaşadığı sıkıntıya ve diğer duygularına tahammül etme
  • terapinin erken aşamalarında daha pasif bir tutumdan, terapötik çalışmayı olumsuz etkileyecek biçimde rahatsız olan danışanlarda tekniği uyarlama
  • terapinin sınırlarını ve çerçevesini açıkça iletme
  • danışanı terapinin kendine özgü tarzına alıştırmak amacıyla terapistin ve danışanın birbirinden farklı beklentilerine (örneğin, akla gelenleri söyleme) ilişkin kısa açıklamalar yapma
  • danışanların terapiye katılımını sağlamak amacıyla, terapötik ilişkinin destekleyici yönlerinin açık biçimde güçlendirilmesine ihtiyaç duyabilecek danışanları değerlendirme

3.2. Danışanın analitik/dinamik terapinin gerekçesini anlamasına yardımcı olabilme becerisi

• Danışanın onamının anlamlı olmasını sağlamak amacıyla, terapi hakkında (riskleri ve yararları dahil olmak üzere) yeterli düzeyde doğrudan bilgi verebilme
• Danışanın analitik/dinamik yaklaşımı ve bu yaklaşımın kendisi açısından ortaya çıkarabileceği güçlükleri deneyimlemesini sağlamak amacıyla değerlendirme seanslarından yararlanabilme; örneğin:
  • danışanın, özellikle terapistle ilişkisine dair bilinçdışı iletişimlerine ilgi gösterme ve bunlar hakkında yorum yapma
  • danışanın başvuru sırasında dile getirdiği belirtilerin/sorunların bilinçdışı duygular ve çatışmalarla nasıl bağlantılı olabileceğine ilişkin bir anlayış aktarabilme
  • danışanı, önerilen terapiye ve terapinin odağına (yani öncelikle duygulara ve ilişkilere odaklanmasına) yönelik tepkileri üzerine düşünmeye teşvik edebilme

3.3. Terapötik hedefleri belirleyebilme ve üzerlerinde anlaşmaya varabilme becerisi

• Danışana soru sorma, netleştirme ve terapötik hedefler üzerinde anlaşmaya varma fırsatı sunmak amacıyla, terapinin erken aşamalarında terapistin danışanın sorunlarını nasıl anladığına ilişkin geçici bir açıklamayı danışanla paylaşabilme
• Aşağıdaki yollarla danışanın terapinin hedeflerini ifade etme sürecine katılımını sağlayabilme:
  • danışanın neyi başarmayı umduğunu açıkça sorma
  • belirtilen hedeflerin yanı sıra daha az bilinçli hedeflerin de olabileceğine ilişkin bir anlayış aktarabilme
  • belirtilen hedeflerle ilişkili olarak danışanın kaynaklarına ve kırılganlıklarına ilişkin bir anlayış aktarabilme
  • nelerin başarılabileceği ve nelerin başarılamayabileceği konusunda daha gerçekçi bir bakış açısı geliştirmesine yardımcı olmak amacıyla danışanın terapiden beklentileri üzerine düşünmesini sağlama

4. Analitik/dinamik formülasyon oluşturabilme becerisi

4.1. Bilgi

• Psikodinamik bir formülasyonun aşağıdakilerin her birinin katkısını dikkate aldığına ilişkin bilgiden yararlanabilme:
  • ilgili gelişimsel yetersizlikler (erken dönem travmalar dahil
  • bilinçdışı anksiyeteler ve bunların yönetimiyle ilişkili savunmalar dahil olmak üzere, bilinçdışı çatışmalar (bu savunmalar değişime “karşı koyabilir” ve terapi açısından güçlükler oluşturabilir)
  • tekrarlayan kişilerarası örüntüler ve başkalarına ilişkin beklentiler
  • psikolojik dayanıklılık alanları
• Formülasyonun, terapistin aşağıdaki unsurların niteliğine ilişkin gözlemleriyle şekillendiğine dair bilgiden yararlanabilme:
  • danışanın kendi anlatısını sunuş biçimi
  • danışanın seans sırasında terapistle kurduğu ilişki
• Formülasyonun “bir kez ve herkes için” yapılan ve tamamlanan bir süreç olmadığına, danışanın geri bildirimleri ve terapistin zaman içinde danışana ilişkin gelişen anlayışı ışığında düzenli olarak gözden geçirilmesini gerektirdiğine ilişkin bilgiden yararlanabilme

4.2. Uygulama

4.2.1. Analitik/dinamik formülasyon oluşturabilme becerisi

• Danışanın öznel deneyimine ilişkin merak duyabilme.
• Aşağıdaki yollarla tekrarlayan kişilerarası temaları belirleyebilme:
  • ilgili sorular ve gözlemler
  • seans sırasında ortaya çıkan aktarım-karşıaktarım temaları üzerine düşünme
• Aşağıdaki konularda hipotezler geliştirebilme:
  • danışanın başvuru sırasında dile getirdiği belirtilerin bilinçdışı anlamı
  • terapistin danışana verdiği duygusal tepkinin/tepkilerin önemi
• Danışanın doğrudan sağladığı bilgilerin yanı sıra terapötik etkileşimin burada ve şimdisinden elde edilen deneyimsel bilgileri bir araya getirerek danışanın güçlüklerine ilişkin geçici bir formülasyon oluşturabilme

4.2.2 Formülasyonu danışanla birlikte ayrıntılandırabilme ve üzerinde anlaşmaya varabilme becerisi

• Danışan açısından anlamlı bir formülasyona ulaşma sürecinde, danışanın kendi etkinliğini ve katılımını deneyimlemesini desteklemek amacıyla danışanla iş birliği içinde çalışabilme:
  • terapistin, danışanın deneyimine ve güçlüklerine ilişkin anlayışını açık bir biçimde aktarabilme
  • danışanın terapistin formülasyonuna yanıt vermesini ve formülasyonu ayrıntılandırmasını veya yeniden düzenlemesini sağlayabilme
• Danışanın formülasyona verdiği tepkiden hareketle, formülasyonun danışan açısından ne ölçüde anlamlı olduğunu ve/veya ruhsal dengesine yönelik oluşturabileceği tehditleri belirleyebilme
• Yeni kanıtlar ve/veya danışanın terapiye verdiği tepkiler ışığında formülasyonu (ve dolayısıyla terapinin odağını) yeniden düzenleyebilme

5. Terapötik çerçeveyi ve sınırları oluşturabilme ve yönetebilme becerisi

5.1. Bilgi

• Terapistin sınırlarının ve terapötik çerçevenin sınırlarının danışan açısından kendine özgü bir anlam taşıdığına ve bunun, danışanın çerçeveyi ve çerçevede yapılan değişiklikleri nasıl deneyimlediğini etkileyeceğine ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Terapi odasının fiziksel ortamının, terapistle kurulan ilişkiyle bağlantılı duygulanımsal bir yük taşıdığına ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Tedavideki planlı ve plansız kesintilerin danışan üzerinde etkili olabileceğine ve bu kesintiler meydana geldiğinde bunların fark edilmesinin ve anlaşılmasının gerekli olduğuna ilişkin bilgi:
  • tedavi sırasındaki kesintilere ilişkin danışanın öznel deneyimini anlamak için ayrılık, kayıp ve yas dinamiklerine ilişkin bilgi

5.2. Uygulama

5.2.1. Tutarlı bir terapötik çerçeve oluşturabilme ve sürdürebilme becerisi

• Tedavinin yürütüleceği açık parametreleri belirleyebilme (ortam; seansların sıklığı ve süresi; uygun olduğu durumlarda divanın kullanımı; gizliliğin sınırları; danışandan beklentiler [örneğin, aklına gelenleri söylemesi, rüyalarını getirmesi vb.]; aralar sırasında yapılacak düzenlemeler ve sağlanacak destek)
• Aşağıdaki yollarla danışan için istikrarlı ve güvenli bir ortam oluşturmak amacıyla, üzerinde anlaşmaya varılan parametreler ve terapötik tutum açısından tutarlılığı sürdürebilme:
  • terapistin analitik tutumunu sürdürme
  • planlı veya plansız olsun, üzerinde anlaşmaya varılan terapötik ortamda meydana gelen değişikliklerin danışan açısından taşıdığı anlama karşı dikkatli olma
  • danışanın değişikliklere ilişkin deneyimini araştırmasına yardımcı olma
  • terapistin, danışanın tedavi çerçevesindeki ayrılıklara/süreksizliklere ilişkin deneyimine dair anlayışına dikkat etme ve bunu yorumlama
• Danışanın terapötik ortama ve onun sınırlarına ilişkin bilinçli ve bilinçdışı deneyimlerine açık olabilme ve aşağıdaki amaçlarla danışanın bu deneyimlerini ifade etmesine yardımcı olabilme:
  • danışanın terapiye ve terapinin sınırlarına ilişkin onamının, terapi hakkındaki bilinçli ve bilinçdışı duygu ve fantezilerinin araştırılmasına dayanmasını sağlama.
  • daha sonra yapılacak yorumların temelini oluşturacak erken dönem aktarım örüntülerini belirleme

5.2.2. Oluşturulmuş terapötik çerçeveden sapmaları yönetebilme becerisi

• Danışanın terapinin parametrelerinde değişiklik yapılmasına yönelik taleplerine yanıt vermek için, bu taleplerin taşıdığı anlamı değerlendirebilme
• Eyleme vurma baskısını azaltmak ve böylece terapinin sürdürülebilirliğini korumak amacıyla, danışanın söze dökülmemiş duygularını ve bilinçdışı çatışmalarını araştırmasına yardımcı olabilme
• Terapötik ortamla ilişkili eyleme vurma biçimlerini (danışanın, terapistin veya her ikisinin) yönetirken düşünümsel bir tutumu sürdürebilme (veya yeniden kazanabilme)
• Gerekli durumlarda (örneğin, danışanın davranışlarının tedavinin sürdürülebilirliğini tehlikeye atması hâlinde) açık sınırlar koyabilme

5.2.3. Tedavideki kesintileri yönetebilme becerisi

• Danışanın kesintilere yönelik bilinçli ve bilinçdışı tepkilerini araştırmasına yardımcı olarak, onu tedavideki planlı kesintilere (örneğin, tatil aralarına) hazırlayabilme
• Tedavideki kesintiler sırasında riskleri değerlendirebilme ve gerektiğinde ek destek için düzenlemeler yapabilme

6. Bilinçdışı iletişimle çalışabilme becerisi

6.1. Bilgi

• Danışanın açık iletişimlerinin örtük bir anlam içerebileceğine ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Herhangi bir iletişimin örtük içeriğinin, zaman zaman yalnızca bu iletişimin terapist üzerindeki duygusal etkisi aracılığıyla dolaylı olarak açığa çıkabileceğine ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Bilinçdışı iletişimin, terapist tarafından dayatılan bir yapının yokluğunda ortaya çıkma olasılığının daha yüksek olduğu ve sessiz kalmanın bunu kolaylaştırabileceği ilkesine ilişkin bilgi

6.2. Uygulama

6.2.1. Bilinçdışı iletişimi kolaylaştırabilme becerisi

• Danışanın imgesel dünyasına erişebilmek amacıyla duyguların, düşüncelerin, fantezilerin, gündüz düşlerinin veya rüyaların kendiliğinden ifade edilmesine aşağıdaki yollarla olanak tanıyabilme:
  • seanslarda herhangi bir biçimsel yapı veya yönlendirme dayatmadan danışanın konuşmasına olanak tanıma (örneğin, seyrek soru sorarak)
  • serbest çağrışımın önündeki içsel engellere ilişkin anlayışı danışana aktarabilme
• Danışanın iletişimlerini anlamaya çalışırken, araştırmayı erken sonlandırmamak amacıyla belirsizliğe ve muğlaklığa aşağıdaki yollarla tahammül edebilme:
  • danışanın anlaşılmadığına veya yardım görmediğine ilişkin duygularını araştırmasına yardımcı olma (örneğin, terapistin pratik tavsiyelerde bulunmadığı durumlarda)
  • terapistin ‘bilmeme’ durumuna ilişkin kendi anksiyete duygularını (örneğin, yetersiz olarak algılanma kaygısını) anlama ve yönetme

6.2.2. Bilinçdışı iletişimi dinleyebilme becerisi

• Danışanın imgesel yaşamına dikkat edebilme ve bunun dışavurumlarından (örneğin, bilinçli ve bilinçdışı fanteziler, rüyalar, metaforlar) danışanı daha iyi anlamak ve dolayısıyla daha odaklanmış yorumlar yapmak için temel oluşturmak amacıyla yararlanabilme
• Sözel olmayan iletişimler (örneğin, ses tonu, beden duruşu vb.) aracılığıyla aktarılan örtük anlamı fark edebilme ve bunun üzerine düşünebilme
• Danışanın iletişimlerine yanıt olarak terapistin kendi öznel çağrışımlarının ve düşüncelerinin oluşmasına olanak tanıyabilme

6.2.3. Bilinçdışı iletişime yanıt verebilme becerisi

• Danışanın iletişimlerine yanıt verirken içerikten ziyade sürece öncelik verebilme
• Danışanın iletişimlerindeki olası örtük içeriği aşağıdaki yollarla değerlendirebilme:
  • görünüşte ‘makul’ olsalar bile, danışanın sorularının arkasında hangi anksiyetelerin bulunabileceğini merak etme ve danışanın dikkatini bunlara çekme
  • söze dökülmemiş duyguları belirleme ve danışanın bu duygular üzerine düşünmesine yardımcı olma
• Terapistin danışana verdiği kendi duygusal tepkilerinin olası anlamını, bir müdahaleye temel oluşturmak amacıyla değerlendirebilme
• Danışanın duygularını ve ruhsal durumlarını deneyimlemesini ve ifade etmesini kolaylaştırmak amacıyla, kendine özgü dil, imge ve rüya kullanımını ayrıntılandırmasına yardımcı olabilme

6.2.4. Sessizliğe tahammül edebilme ve sessizlikten yerinde yararlanabilme becerisi

• Danışanın çağrışımlarının ve iletişimlerinin kesintisiz akışının ortaya çıkmasına olanak tanımak amacıyla sessizliğe tahammül edebilme ve sessizliğe izin verebilme
• Sessizliği bozma yönündeki kişilerarası baskıya (örneğin, soru sorarak) direnebilme
• Sessizliğin terapistte uyandırdığı anksiyeteyi yönetebilme
• Sessizliği doğrudan doldurarak yanıt vermek yerine, sessizliğin yaratabileceği anksiyeteye ilişkin anlayışı danışana aktarabilme
• Danışanın sessizliğe yanıt olarak yaşadığı anksiyete düzeyini izleyebilme ve danışanın anksiyetesinin terapiye katılımını zayıflatma riski taşıdığı durumlarda, aşağıdaki yollarla sessizlikleri sınırlandırabilme:
  • anksiyeteyi yorumlama
  • uygun olduğunda terapistin etkinlik düzeyini artırma
• Danışanın seans sırasında ortaya çıkan sessizliklerin bilinçdışı anlamını araştırmasına aşağıdaki yollarla yardımcı olabilme:
  • danışanın seans sırasında sessizliği nasıl kullandığını araştırma
  • danışanın terapistin sessizliği kullanmasına verdiği tepkiyi araştırma

7. Danışanın ilişkilerini etkileyen bilinçdışı dinamikleri araştırmasına yardımcı olabilme becerisi

7.1. Bilgi

• Danışanın yaşadığı güçlüklerin kökenlerinin normalde erken dönem ilişkisel deneyimlerinde bulunduğuna ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Hem içsel hem de dışsal güçlerin zihni şekillendirdiğine ve dolayısıyla başkalarıyla ilişkilerimizde kendimizi nasıl algıladığımızı etkilediğine ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Bilinçdışı yansıtmalı ve içeatımlı süreçlerin, danışanın ilişkilerine yönelik öznel deneyiminin temelinde yer aldığına ilişkin bilgiden yararlanabilme

7.2. Uygulama

7.2.1. Danışanın içsel ilişkiler dünyasını formüle edebilme becerisi (ilişkilere yönelik öznel deneyimlerini anlamasına yardımcı olmanın temeli olarak)

• Danışanın geçmiş ve mevcut ilişkilerindeki tekrarlayan kişilerarası ve duygulanımsal örüntüleri dinleyerek belirleyebilme:
  • tekrarlayan ‘kendilik’ ve ‘öteki’ temsili yapılanmalarını belirleyebilme
  • danışanın ilişkilerine ilişkin anlatımlarında yer almayan alanları (örneğin, çatışmanın yaygın biçimde bulunmaması) belirleyebilme
• Danışanın içsel ilişkiler dünyasını anlamak amacıyla, seans sırasında danışanın ilişki kurma biçimlerine ilişkin deneyim ve gözlemlerden yararlanabilme.

7.2.2. Danışanın bir ilişki içindeyken yaşadığı duyguları araştırmasına yardımcı olabilme becerisi

• Danışanın ilişkilerindeki tekrarlayan duygulanımsal örüntüleri, özellikle bu örüntülerin terapistle kurduğu ilişkide nasıl ortaya çıktığını araştırarak belirlemesine ve anlamasına yardımcı olabilme

7.2.3. Danışanın ilişkilerinde harekete geçen savunmaları araştırmasına yardımcı olabilme becerisi

• Danışanın ilişkilerindeki güçlük alanlarını belirlemesine yardımcı olabilme
• Danışanın ilişkilerindeki güçlük alanlarını yönetmek için kullandığı bilinçdışı stratejileri anlamasına yardımcı olabilme
• Danışanın kişilerarası güçlükleri sürdüren veya ağırlaştıran davranışları ve duyguları üzerine düşünmesine yardımcı olabilme

8. Danışanın ifade edilmemiş veya bilinçdışı duygularının farkına varmasına yardımcı olabilme becerisi

8.1. Bilgi

• Danışanın, bilinçli olarak dile getirdiklerinin dışında kalan duygu ve deneyimlerden de sıkıntı duyabileceğine ilişkin bilgiden yararlanabilme

8.2. Uygulama

8.2.1. İfade edilmemiş veya bilinçdışı duyguların ifade edilmesini aşağıdaki yollarla kolaylaştırabilme becerisi:

• danışana, duygularının terapist tarafından tahammül edilebilir ve üzerinde düşünülebilir olduğunu aktarabilme (yani terapistin anlayışlı, empatik tutumu aracılığıyla)
• danışanın sözel olmayan ipuçlarına yanıt verebilme ve bunları ifade edilmemiş veya bilinçdışı duygularla ilişkilendirebilme

8.2.2. Danışanın ifade edilmemiş veya bilinçdışı duygularını araştırmaya katılımını sağlayabilme becerisi

• Danışanın hissettiklerini veya hissetmekten korktuklarını aşağıdaki yollarla sözcüklere dökmesine yardımcı olabilme:
  • danışanın belirli sözcükleri, rüyaları, fantezileri veya sözel olmayan davranışları kullanmasının öznel anlamını araştırma
  • danışanı, seans sırasında ortaya çıkan güncel bir duygunun üzerinde durmaya ve ne deneyimlediğini sözcüklere dökmeye teşvik etme
• Danışanın belirli duyguların farkına varmasının ve bunları ifade etmesinin önündeki içsel ve kişilerarası engelleri (özellikle terapistle kurduğu ilişki bağlamında) araştırmasına yardımcı olabilme

9. Analitik/dinamik odağı sürdürebilme becerisi

9.1. Bilgi

• ‘Analitik odağı sürdürme’ ifadesinin birbirinden farklı iki etkinliği tanımladığına ilişkin bilgiden yararlanabilme:
  • danışanın bilinçdışı deneyiminin araştırılmasına yönelik birincil odağı sürdürme (yani analitik tutumu sürdürme)
  • terapi süresince, diğer temaları görece dışarıda bırakarak belirli bir temaya odaklanmayı sürdürme (bu, tipik olarak kısa süreli terapötik yaklaşımlar için geçerlidir)

9.2. Uygulama

9.2.1. Çalışmanın tüm yönlerine analitik bir tutumla yaklaşabilme becerisi

• Aşağıdaki konulara odaklanmayı sürdürebilme:
  • danışanın bilinçdışı, “içsel ilişkiler dünyası”nı araştırma
  • aktarımı ve karşıaktarımı belirleme ve bunlara yanıt verme
• Müdahalelerin odağında burada ve şimdi gerçekleşen terapötik etkileşime öncelik verebilme:
  • güçlü bir duygulanımsal yük taşıyan diğer materyallere dikkat yöneltebilmek amacıyla, böyle bir odağın ne zaman uygun olmadığını belirleyebilme

9.2.2. Belirli bir dinamik temayı/çatışmayı “izleyebilme” becerisi

• Müdahalelerin içeriğini, formülasyonda terapinin odağı olarak belirlenen kişilerarası ve duygulanımsal temalarla ve bilinçdışı çatışmalarla ilişkilendirebilme
• Açıklığa kavuşturma, yüzleştirme ve yorumlama gibi teknikleri kullanarak danışanın üzerinde anlaşmaya varılan odakla ilişkili temaları araştırmasına yardımcı olabilme
• Terapötik ilişkide yaşanan değişimleri araştırarak üzerinde anlaşmaya varılan odak üzerinde çalışabilme:
  • kişilerarası anlatıları ve (ilgili olduğu durumlarda) bunların aktarımda ayrıntılandırılmasını araştırarak danışanın ilgili kişilerarası ve duygulanımsal örüntüleri belirlemesine yardımcı olabilme
• Danışanın üzerinde anlaşmaya varılan odaktan sapmaları (örneğin, odağın ele alınmasının fazla acı verici olması nedeniyle) belirlemesine ve bunların anlamını araştırmasına yardımcı olabilme

10. Terapötik ilişkideki güçlükleri belirleyebilme ve bunlara yanıt verebilme becerisi

10.1. Bilgi

• Keşfedici terapinin acı verici doğasına karşı belirli bir düzeyde direncin normal olduğuna ve herkeste beklenebileceğine ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Terapötik ilişkideki güçlüklerin danışanın savunmalarının işleyişini yansıtabileceğine ilişkin bilgiden yararlanabilme
• “Olumsuz terapötik tepkiler”in ve “sağlığa kaçış”ın nedenlerine ilişkin bilgiden yararlanabilme
• Eyleme koymaların kaçınılmaz olduğuna ve terapistin reflektif bir tutumu yeniden kazanmak için çalışmasını gerektirdiğine ilişkin bilgiden yararlanabilme

10.2. Uygulama

10.2.1. Danışanın kendisi ile terapist arasındaki güçlüklerin anlamını kavramasını sağlayabilme becerisi

• Terapötik kopmaları veya çıkmazları belirleyebilme:
  • terapötik ilişkide neyin yanlış gittiğinin hissedildiğini anlamak amacıyla, aşağıdaki yollarla danışanla birlikte çalışabilme:
    • danışana, terapistle kurduğu ilişkinin üzerinde konuşabileceği bir konu olduğunu aktarabilme
    • danışanın terapötik çalışmaya ve terapiste ilişkin olumsuz deneyimine savunmacı olmayan bir biçimde yanıt verebilme
    • danışanın, terapistin müdahalelerinin etkileri de dahil olmak üzere, terapötik çalışmanın duygusal etkisini anlamasına yardımcı olabilme (örneğin, danışanın terapistin empatik başarısızlığını terk edilme olarak deneyimlemesi)
• Terapiste karşıtlığı ifade eden kişilerarası davranışları anlamlandırma sürecine danışanın katılımını aşağıdaki yollarla kolaylaştırabilme:
  • danışanın, terapötik ilişkinin (diğer tüm ilişkiler gibi) farklı düzeylerde işlediğini ve dolayısıyla terapiste yönelik olumlu ve rahatsız edici/olumsuz duyguların bir arada bulunabileceğini anlamasına yardımcı olma
  • danışanın dikkatini kaçınmaya çalışıyor olabileceği duygulara çekme
• Olumsuz aktarımla çalışmanın önemini fark edebilme:
  • terapideki kopmalardan veya çıkmazlardan, danışanın öznel deneyimine ve yaşadığı güçlüklere ilişkin anlayışı genişletme fırsatları olarak yararlanabilme

10.2.2 Terapistin terapötik ilişkideki güçlüklere kendi etkisi üzerine düşünebilme becerisi

• Terapistin terapideki bir güçlüğe olası etkisini açıklığa kavuşturmak ve bunun anlamını kavramak amacıyla refleksiyon yapabilme
• Danışanın terapiste ilişkin algısına terapistin ve danışanın ayrı ayrı etkilerini değerlendirebilme
• Terapiye yönelik direncin danışanın güçlüklerinin bir dışavurumu olduğu durumlarla, danışanın kendisi ile terapist arasındaki görüş ayrılıklarını doğru biçimde algılamasına tepki verdiği durumları birbirinden ayırt edebilme
• Terapistin terapötik bir çıkmaza kendi etkisini belirlediği durumlarda, bu farkındalıktan çıkmazı çözmek amacıyla yararlanmanın en yararlı yolunu değerlendirebilme (örneğin, bir hatayı açıkça kabul ederek)
• Danışanın terapisini korumak amacıyla süpervizyona/ek kişisel terapiye duyulan ihtiyacı belirleyebilme

11. Danışanın içsel ve dışsal gerçekliğiyle çalışabilme becerisi

11.1. Bilgi

• Analitik/dinamik yaklaşımların danışanın içsel, bilinçdışı deneyim dünyasının araştırılmasına öncelik verdiğine, ancak bunun danışanın dışsal gerçekliğinin ve değer sistemlerinin araştırılması ve bunlara duyarlılık gösterilmesi pahasına olmadığına ilişkin bilgiden yararlanabilme

11.2. Uygulama

11.2.1. Danışanın içsel ve dışsal gerçekliğiyle çalışma arasında denge kurabilme becerisi

• Danışanın zihnini meşgul eden konuların bilinçli ve bilinçdışı anlamlarına dikkat edebilme ve bunlara yanıt verebilme:
  • danışanın hâlihazırda zihnini meşgul eden konulara ve yaşadığı sıkıntıya duyarlı bir biçimde yanıt verebilme
  • öncelikle danışanın dışsal veya içsel gerçekliğine odaklanmanın ne zaman en verimli olacağını değerlendirebilme
• Danışanın güncel, gerçek yaşamındaki zihnini meşgul eden konular ile bilinçdışı içsel öznel deneyim dünyası arasında bağlantılar kurmasına yardımcı olabilme
• Danışanın ırk, kültür, din, yaş, toplumsal cinsiyet ve cinsel yönelime ilişkin bilinçli ve bilinçdışı deneyimlerine açık ve saygılı bir biçimde yanıt verebilme:
  • danışanın kültürel, etnik, sosyoekonomik ve dinsel geçmişinin yanı sıra toplumsal cinsiyetinin ve cinselliğinin kendisi açısından taşıdığı anlamı araştırmasına yardımcı olabilme
  • danışanın dışsal koşulları ve değerleri ile yaşadığı güçlükler arasında, varsa, nasıl bir ilişki bulunduğunu araştırabilme

11.2.2. Terapist ile danışan arasındaki farklılıklarla çalışabilme becerisi

• Terapist ile danışan arasındaki ırk, kültür, yaş, sosyoekonomik statü, din, toplumsal cinsiyet ve cinsellik farklılıklarının anlamını ve etkisini merak edebilme
• Danışanın terapötik ilişkideki farklılıklara ilişkin deneyimine açık ve duyarlı bir biçimde yanıt verebilme
• Terapist ile danışan arasındaki gerçek farklılıkların bilinçdışı düzeyde nasıl kullanılabileceğini danışanla birlikte araştırabilme
• Terapistin farklılıklarla ilişkili karşıaktarımının öneminin farkında olabilme ve bunun üzerine düşünebilme
• Terapistin farklılık(lar)a ilişkin bilinçli ve bilinçdışı düzeyde işleyen varsayımları, yanlılıkları ve önyargıları üzerine eleştirel bir öz düşünüm gerçekleştirebilme