Meta yeterlikler, psikodinamik psikoterapistin kuramsal bilgi ve klinik becerilerini danışanın bireysel ihtiyaçlarına uygun, esnek ve tutarlı biçimde kullanmasını sağlayan üst düzey yeterlikleri kapsamaktadır. Bu yeterlikler, University College London (UCL) bünyesinde Alessandra Lemma, Anthony D. Roth ve Stephen Pilling tarafından geliştirilen, etkili psikanalitik/psikodinamik psikoterapi için gerekli yeterlikleri tanımlamayı amaçlayan araştırma projesinin beş temel alanından biridir. Meta yeterlikler; klinik yargının kullanılması, terapötik ilişkinin değişim aracı olarak değerlendirilmesi, müdahalelerin danışanın ihtiyaçlarına göre uyarlanması ve yorumlayıcı ile destekleyici teknikler arasında uygun bir denge kurulması gibi üst düzey klinik karar verme süreçlerine odaklanmaktadır. (Editoryal)
1. Tedavi modellerini esnek ancak tutarlı bir biçimde uygulama kapasitesi
- Danışanın gündeme getirdiği konulara duyarlı ve esnek bir biçimde, aynı zamanda modelin ilgili tüm bileşenlerinin dahil edilmesini sağlayarak bir terapi modelini uygulayabilme
- Bir modele bağlı kalma ile ortaya çıkan ilişkisel sorunlara dikkat etme gerekliliği arasında denge kurmak amacıyla klinik yargıdan yararlanabilme
- Küçük güçlükler (yani uygulanmakta olan model çerçevesinde kolaylıkla ele alınabilecek güçlükler) karşısında terapi yaklaşımları arasında uygunsuz geçişler yapmadan uygulanan terapiye bağlılığı sürdürebilme
2. Danışanın geri bildirimlerine yanıt olarak müdahaleleri uyarlama kapasitesi
- Danışanın açıkça veya örtük biçimde gündeme getirdiği ya da müdahale sürecinin bir parçası olarak belirginleşen konuları ele alabilme:
- danışanın terapinin önemli yönlerine ilişkin kaygılarını ifade eden açık geri bildirimlerine yanıt verebilme ve bunları açıkça tartışabilme
- danışanın terapinin önemli yönlerine ilişkin kaygıları olduğunu gösteren örtük geri bildirimleri (örneğin, sözel olmayan davranışlar, sözel yorumlar veya tepki verme biçimindeki belirgin değişimler aracılığıyla) fark edebilme ve bunlara yanıt verebilme
- danışanın “otantik” geri bildirim vermekte zorlandığı durumları (örneğin, kendi görüşlerini ifade etmek yerine terapistin duymak istediğini düşündükleri doğrultusunda yanıt veren danışanlar) belirleyebilme ve bunları danışanla tartışabilme
- duygusal uyarılmanın optimal düzeyini korumak amacıyla her seans sırasında meydana gelen duygusal değişimlerin farkında olabilme ve bunlara yanıt verebilme (yani danışanın ne duygularından uzak kalmasını ne de duyguları tarafından bunaltılmasını sağlama)
3. Terapötik ilişkiden değişim aracı olarak yararlanabilme becerisi
3.1. Bilgi
- Terapötik ilişkide yaşanan değişimlerin ayrıntılı biçimde izlenmesinin ve araştırılmasının analitik/dinamik tekniğin temel taşı olduğuna ilişkin bilgiden yararlanabilme
3.2. Uygulama
- Danışanla duygusal temas kurabilme ve bu teması sürdürebilme
- Müdahalelere temel oluşturmak amacıyla, seansın burada ve şimdisindeki deneyimsel odağa öncelik verebilme:
- terapötik ilişkinin o andaki durumuna yanıt verebilme
- Terapistin danışanla yaşadığı deneyimden terapiye yön vermek amacıyla yararlanabilme:
- terapistin danışana verdiği duygusal tepkileri izleyebilmesi
- terapistin danışanla o anda yaşadığı deneyimin, danışanı daha iyi anlamak açısından taşıdığı önemi kritik ederek değerlendirebilmesi
- öz düşünümde bulunabilme ve uygun durumlarda (danışanı olası zararlardan korumak amacıyla) ek kişisel terapiye ve/veya süpervizyona duyulan ihtiyacı belirleyebilme
- Danışanın terapistle kurduğu yakın duygusal temasın, danışanın işlevselliğinde bozulmaya yol açtığı durumları belirleyebilme ve bunlara uygun biçimde yanıt verebilme
4. Danışanın bireysel ihtiyaçlarına ve içinde bulunduğu koşullara yanıt olarak analitik/dinamik modeli esnek biçimde uygulayabilme becerisi
4.1. Danışanın klinik görünümündeki değişikliklere esnek biçimde yanıt verebilme becerisi
- Danışanın terapiye ilişkin deneyimini ve ruhsal durumunu izleyebilme
- Aşağıdaki durumlara yanıt olarak modeli, tekniği (örneğin, olumsuz aktarımı yorumlama), seansların sıklığını veya terapinin yürütüldüğü ortamı uyarlayabilme:
- danışanın seansın belirli bir anındaki ve terapinin belirli aşamalarındaki bireysel ihtiyaçları (yaşadığı sıkıntının düzeyi dahil)
- terapötik ittifakın niteliği
- danışanın dışsal koşullarındaki değişiklikler
- tedavinin yürütüldüğü ortamdaki değişiklikler
- Terapinin danışan üzerindeki olası zararlı etkilerini sistematik biçimde izleyebilme
- danışanın risk altında olduğuna ilişkin göstergeler bulunduğunda konsültasyon/süpervizyon ihtiyacını belirleyebilme
- Başlangıçta üzerinde anlaşmaya varılan tedavi planında yapılan uyarlamaların danışan açısından taşıdığı anlamı izleyebilme ve araştırabilme
4.2. Danışanın uyarılma düzeylerine yanıt olarak terapistin etkinlik düzeyini ayarlayabilme becerisi
- Danışanın uyarılma düzeylerini yakından izleyebilme
- Aksi takdirde araştırmayı engelleyecek olan anksiyeteyi yönetmesinde danışana yardımcı olmak amacıyla müdahalede bulunabilme:
- danışanın kendisini neyin anksiyeteli hâle getiriyor olabileceğini anlamasına yardımcı olabilme
- danışanın verimsiz düzeydeki anksiyetesine yanıt vermek amacıyla tekniği esnek biçimde uyarlayabilme (örneğin, terapistin etkinlik düzeyini artırarak)
4.3. Terapiyi mevcut süreye göre uyarlayabilme becerisi
- Belirlenmiş bir zaman çerçevesi içinde çalışabilmek için temel analitik/dinamik modelde yapılması gereken uyarlamaları belirleyebilme (örneğin, kısa süreli terapide danışana çalışmanın süreyle sınırlandırılmış niteliğini düzenli olarak hatırlatma)
- Terapistin etkinlik düzeyini tedavinin süresine göre ayarlayabilme (örneğin, süreyle sınırlandırılmış bir çerçevede belirli bir odak üzerinde çalışırken daha etkin olma)
- Açık uçlu veya süreyle sınırlandırılmış bir yaklaşımın danışan açısından taşıdığı riskleri ve yararları değerlendirebilme
- risklerin belirlendiği durumlarda, terapi için güvenli koşullar oluşturabilme (örneğin, ek destek düzenleyerek)
5. Yorumlayıcı ve destekleyici çalışma arasında uygun bir denge kurabilme becerisi
5.1. Bilgi
- Analitik/dinamik psikoterapide öncelikli odak yorumlayıcı teknikler üzerinde olmakla birlikte, destekleyici tekniklerin çalışma ittifakının geliştirilmesini ve sürdürülmesini kolaylaştırdığına ilişkin bilgiden yararlanabilme
- Hem yorumlayıcı hem de destekleyici yaklaşımlara, bunların genel hedeflerine ve farklı teknik vurgularına ilişkin bilgiden yararlanabilme:
- yorumlayıcı tekniklerin amacının, danışanın bilinçdışı içsel ruhsal yaşamına ve bunun kendisini ve başkalarını öznel olarak deneyimleme biçimini nasıl etkilediğine yönelik merakını ve anlayışını geliştirmek olduğu
- destekleyici tekniklerin amacının, danışanın psikolojik dayanıklılığını güçlendirerek (yani “ego gücü”nü artırarak) ve bilinçli deneyime odaklanarak yaşadığı güncel sorunları hafifletmek olduğu
5.2. Uygulama
- Danışanın yorumlayıcı çalışmanın gerekliliklerini karşılayabilme kapasitesini (hem belirli bir seans içinde hem de terapinin belirli aşamalarında genel bir tedavi stratejisi olarak) aşağıdaki yollarla değerlendirebilme ve destekleyebilme:
- danışanın yaşadığı sıkıntının düzeyini sürekli olarak izleme
- danışanın terapiyi nasıl deneyimlediğine ilişkin bilinçli ve bilinçdışı iletişimlerini dinleme
- danışanın çalışmanın belirli yönlerini bazı zamanlarda neden özellikle zorlayıcı buluyor olabileceğine ilişkin anlayışı danışana aktarabilme
- danışanın yorumlayıcı bir yaklaşıma tahammül etme kapasitesindeki değişimlere esnek biçimde yanıt verebilme
- danışanın dışsal destek sistemlerini düzenli olarak gözden geçirme
- Danışanı, başkalarını veya terapiyi korumak amacıyla, danışanın terapistte uyandırdığı anksiyete doğrultusunda harekete geçmenin (yani yalnızca bu anksiyetenin olası anlamı üzerine düşünmekle yetinmemenin) ne zaman uygun olduğunu belirleyebilme
- Terapistin yorumlayıcı bir tutumdan daha aktif biçimde destekleyici bir tutuma geçtiği durumlarda:
- bu değişimin terapötik ilişki üzerindeki etkisini belirleyebilme
- tarzdaki bu değişimin danışan açısından taşıdığı anlama ilişkin anlayışı danışana aktarabilme
6. En uygun analitik/dinamik müdahaleyi belirleyebilme ve uygulayabilme becerisi
6.1. Bilgi
- Belirli bir danışan için en uygun müdahaleyi belirlemek amacıyla çeşitli analitik/dinamik modellere ve tekniklere ilişkin bilgiden yararlanabilme
6.2. Uygulama
- Seçilen modeli ustalıkla uygulayabilme
- Aşağıdaki unsurlar ışığında tedavinin süresini, yoğunluğunu ve biçimini (bireysel, grup, aile, çift) değerlendirebilme:
- gelişimsel etkenler (örneğin, yaş)
- danışanın ruhsal durum
- risk düzeyi
- terapinin yürütüleceği ortam
- sorunun niteliği
Çeviri kaynağı:
Lemma, A., Roth, A. D., & Pilling, S. (2008). Metacompetences. University College London. https://www.ucl.ac.uk/brain-sciences/sites/brain_sciences/files/migrated-files/PPC_metacompetences.pdf
Bir yanıt yazın