Psikodinamik Terapi Eğitimi | 108 Saat Online Program

Psikodinamik psikoterapiye başlamadan önce terapist ve hasta şunları yapmalıdır:

• bilgilendirilmiş onam (informed consent) almak için tedavi önerilerini ve alternatiflerini tartışmak
• tedavi için gerçekçi hedefler belirlemek ve onları tartışmak

Çerçeveyi (frame) düzenlemek, her tür psikoterapi için esastır. Çerçeve, sınırları (boundary) belirler ve hastanın çalışabileceği güvenli bir ilişki (safe relationship) kurar. Ayrıca tedavi sözleşmesini (contract of the treatment) ve tedavi sırasında terapist ile hasta arasındaki etkileşim kurallarını (rules for interaction) da belirler.

Çerçeve, tedavinin başlangıcında aktif olarak düzenlenmelidir (setting the frame).

Psikoterapi çerçevesi şunları içerir:

• roller (role) – hem hastanın hem de terapistin rollerini, sorumluluklarını ve uygun davranışlarını belirlemek
• zaman/süre (time) – terapinin ne zaman gerçekleşeceği, seansların ne kadar süreceği ve tedavinin ne kadar süreceği
• ortam (setting) – tedavinin yapılacağı yer
• ücret/para (money) – tedavinin ne kadara mal olacağı ve hastanın nasıl ödeyeceği
• iletişim bilgisi (contact information) – acil bir durumda terapiste nasıl ulaşılabileceği veya biçimsel düzenlemelerin nasıl yapılacağı
• acil bir durumda ne yapılması gerektiği (what to do in the event of an emergency)
• mahremiyet/gizlilik kuralları (rules of confidentiality)
• süpervizyon ve stajyerlik ile ilgili diğer konular (supervision and other issues relating to being a trainee)

Bir sınır (boundary), uygun davranışın eşiği/kenarı (edge of appropriate behavior) olarak tanımlanabilir.

Bir “sınır aşımı (boundary crossing)”, çerçeveden, tedaviyi ilerletebilecek ve hastaya zarar vermeyen iyi huylu (benign) bir sapmadır (deviation).

Bir “sınır ihlali (boundary violation)”, çerçeveden, hasta için açıkça zararlı (harmful) veya istismarcı (exploitative) bir sapmadır.

Sınır ihlallerini önlemenin en iyi yolları şunlardır:

• çerçeveyi hastayla aktif olarak oluşturmak
• hastadan hastaya değişmeyen olağan bir tedavi yürütme yöntemi oluşturmak
• bir sınır hakkında şüpheniz olduğunda bir süpervizörden veya meslektaşınızdan süpervizyon istemek

Terapötik ittifak (therapeutic alliance), hasta ve terapist arasındaki, birlikte, etkili bir şekilde çalışmalarını sağlayan, güvendir.

Terapötik ittifak bazen çalışma ittifakı (working alliance) olarak isimlendirilir.

Çalışmalar, terapötik ittifak düzeyinin, psikoterapide sonucun en iyi göstergesi olduğunu göstermektedir.

Terapist, aşağıdaki tutumları sergileyerek terapötik ittifakı aktif olarak teşvik etmelidir:

• İlgi (interest)
• Empati (empathy)
• Anlayış (understanding)

Terapötik tarafsızlık (therapeutic neutrality), terapistin, hastaları yargılamadan veya taraf tutmadan dinleme ve onlara yanıt verme yeteneğidir.

Klasik olarak, terapötik tarafsızlık kavramı, terapistin, hastanın id’inden, ego’sundan ve süperego’sundan eşit uzaklıkta kalma becerisine atıfta bulunur.

Terapötik tarafsızlık bir terapist için her zaman uygun bir duruş değildir. Şu gibi durumlarda terapistin tarafsız olmayan bir duruş sergilemesi gerekir:

• Hasta kendisine veya başkalarına zarar verme potansiyeline sahipse
• Hasta maddeleri kötüye kullanıyor ise
• Hasta yüksek riskli cinsel davranışlarda bulunuyorsa
• Hasta tıbbi bir hastalığı reddediyorsa
• Hasta psikoterapi çerçevesini ihlal ediyorsa

Terapötik perhiz (therapeutic abstinence), terapistin kendi ihtiyaçlarını tatmin etme çabası gütmeden tedaviyi yürütme yeteneğidir.

Terapötik tarafsızlık da terapötik perhiz de, terapistin kendi kişiliğini susturmasını veya bir terapist olarak ruhsuz bir duruş sergileme ihtiyacını ifade etmez.

Her seansın (session) bir başı (beginning), bir ortası (middle) ve bir sonu (end) vardır.

Seansın her bölümü (part), yaptıklarımıza ve söylediklerimize rehberlik eden karakteristiklere (characteristic) ve amaçlara (goal) sahiptir.

Terapistin görevi (job), seansı şekillendirmek (give form) ve temalar oluşturmak (develop theme) için nazikçe rehberlik etmektir.

Seans, bekleme odasında gerçekleşebilecek ilk temastan başlar ve hasta odadan ayrıldığında sona erer -gelişler gidişler sürecin bir parçasıdır.

Seansların uzunluğuna (length) ve sıklığına (frequency), kendi değerlendirmemize (evaluation) ve hastanın formülasyonuna (formulation) dayanarak karar veririz.

Psikodinamik psikoterapide aşağıdakileri bilmek ve anlamakla ilgileniyoruz:

• hastalarımızın bizimle ilgili duyguları (feeling)
• bizim hastalarımızla ilgili duygularımız.

Bu duygular her zaman her yerdedir (ubiquitous/ubikuitöz) ve tedavi için önemlidir.

Psikodinamik psikoterapiye başlarken, hastalarımızla yaptığımız çalışmalarda kullanabilmemiz için her iki duygu grubunu da tanımak önemlidir.

Hastalarımız hakkında sahip olduğumuz duyguları tanıma ve yönetme sürecine kendi üzerine düşünme (self reflection) denir.

Empati (empathy), bir başkasının zihinsel ve duygusal durumunu tanıma ve anlama kapasitesidir.

Bazen bunun “kendini başka birinin yerine koyabilme” yeteneği olduğunu söyleriz.

Empatik dinleme (empathic listening), başka bir kişinin kendisini ve dünyasını nasıl deneyimlediğini anlamak için onu dinlemektir.

Hastalarımıza verdiğimiz duygusal tepkilere (emotional response) dikkat etmek empatik bir şekilde dinlemek için çok önemlidir.

Psikodinamik psikoterapide hastalarımızı en iyi şekilde anlamak için hastanın bakış açısından dinlemek ile kendi bakış açımızdan dinlemek arasında gidip geliriz.

Psikodinamik düşünmeye başlamak, hastalarımızın söz ve davranışlarının bilinçdışı anlamını (unconscious meaning) düşünmeye başlamak demektir.

Hastalarımızın sözlerinin ve davranışlarının olası anlamlarını aşağıdakileri düşünerek öğrenebiliriz:

• hastalarımızın yaptıklarının ve söylediklerinin doğal (inherent) özellikleri
• yaptıklarının ve söylediklerinin yüzeysel duygulanımla uyumsuz olma biçimleri
• onların yaptıklarına ve söylediklerine verdiğimiz tepkiler (olay karşısında verdiğimiz, duygusal tutumumuzu gösteren karşılıklar (reaction))

Bir hastanın sözlerinde veya davranışlarında potansiyel anlamlar bulmak, bunları hastayla tartışmamızı gerektirmez. Bunun (anlamın) hastaya bu seçimleri yönlendirmede yardımcı olacağını düşünüp düşünmediğimize dair anlayışımızı kullanırız.

Psikodinamik psikoterapistler olarak yürüttüğümüz çalışmalarda, etiyoloji (etiology) ve terapötik etkiye (therapeutic action) ilişkin farklı modeller arasında geçiş yaparak hastalarımızı değerlendirir ve tedavi ederiz. Bu duruma örnek olarak, herhangi bir zamanda hastanın sorun ve semptomlarına en uygun yaklaşımın psikoterapi mi yoksa ilaç mı olduğuna karar verme ihtiyacımız verilebilir.

İlacın reçetelenmesi ve kullanımı, hem hasta hem de terapist açısından psikolojik anlam taşır.

Psikodinamik psikoterapi sürecindeki bir hasta psikotrop ilaç da kullanıyorsa, bu ilacı terapist reçete ediyor olabilir ya da hasta ayrı bir psikiyatrist tarafından izleniyor olabilir. Bu iki durumun her birinin, terapötik açıdan farklı yansımaları ve sonuçları bulunmaktadır.

Ne dinlediğimize bağlı olarak farklı şekillerde dinleyebiliriz.

Üç dinleme modunu kavramsallaştırabiliriz:

• ambiyant dinleme (ambient listening
• filtreli dinleme (filtered listening
• odaklı dinleme (focused listening)

Psikodinamik psikoterapistler olarak, hastaları dinlerken bu dinleme biçimleri arasında akıcı bir şekilde hareket etmeyi öğreniyoruz.

Psikodinamik psikoterapide belirli şeyleri dinlemeyi öğreniriz.

Bir hastayı dinlemek, sesleri (sound) ve suskunlukları (silence) dinlemek demektir.

Kelimeleri dinlerken aynı zamanda bir kişinin sesinin tonunu (tone), perdesini (pitch), yüksekliğini (volume) ve tınısını (timbre) ve bunların nasıl değiştiğini de dinleriz. Bunlar, hastanın duygulanımını (affect) ve

Hastanın konuşmalarını ve sessizliklerini dinledikten sonra, dinlediklerimizin anlamlarını anlamak için bu verileri değerlendiriyoruz. Bu çok katmanlı sürece “düşünme/düşünsel değerlendirme (reflecting)” adını veriyoruz. Düşünme, dinlememize nasıl odaklanacağımıza, nasıl ve ne zaman müdahale edeceğimize karar vermemize yardımcı olur.

İster açığa çıkarmakta (uncovering) ister desteklemekte (supporting) olalım, o anda hastanın bilinç düzeyine en yakın olan ve duyup terapötik biçimde faydalanabileceği materyal üzerine yorum yapmak isteriz.

Hastanın bilinç düzeyine en yakın olanı anlayabilmek için, “üç seçim ilkesi”ni kullandığımız bir yaklaşım uygularız:

• yüzeyden derine ilerlem
• duygulanımı izleme/takip etm
• karşıaktarıma dikkat etme

Hastanın, bizim söyleyeceklerimizi şu anda ne ölçüde dinleyip kullanabilecek durumda olduğunu anlayabilmek için, “üç hazırlık ilkesi”ni kullandığımız bir yaklaşım uygularız:

• terapötik ittifakın durumunu değerlendirm
• tedavinin hangi evrede olduğunu değerlendirm
• mevcut ego işlevini değerlendirme

Hastanın zihninde ve terapötik ilişkide neler olup bittiğini anlayabilmek için aşağıdaki bilgileri de dikkatli bir şekilde kullanırız:

• hasta hakkında bildiğimiz geçmişe dair bilgile
• kendi klinik deneyimimi
• kuram ve teknik bilgimiz

Psikoterapi yürütmeyi öğrenme sürecindeyken düşünme (reflecting) bilinçli bir süreç olabilir (pek çok öğrenme sürecinde olduğu gibi bilinçli bir çaba gerektirir); ancak bu, hızla bir uygulama alışkanlığına (prosedürel bilgiye) (kolayca yapılan bir alışkanlık) dönüşür.

Müdahale (intervention), bir hastaya söylediğimiz şeydir. Psikodinamik psikoterapide birçok farklı müdahale türü kullanırız.

Müdahalelerimizi, terapide belirli bir anda belirli bir hasta için ana terapötik hedeflerimize dayalı olarak seçeriz.

Psikodinamik psikoterapide üç tür müdahale vardır:

• Temel (basic)
• Destekleyici (supporting)
• Açığa çıkarıcı/keşfedici (uncovering)

Öykü toplamak, hastalarımıza tedaviyi kullanmayı öğretmek ve anladığımızı iletmek amacıyla, tüm psikodinamik psikoterapilerde temel müdahaleleri kullanırız.

Amacımız kişinin ego işlevini desteklemekse destekleyici müdahaleleri kullanırız.

Hedefimiz kişinin bilinçdışı düşünce ve duygular konusundaki farkındalığını artırmaksa, açığa çıkarıcı müdahaleleri kullanırız.

Tüm psikodinamik psikoterapilerde hem destekleyici hem de açığa çıkarıcı müdahaleler kullanılır.

Müdahaleler, yüz ifadeleri ve ses tonu gibi sözlü olmayan iletişimleri de içerebilir.

Müdahale ettikten sonra, müdahalemizin etkisini ölçmek için hastanın tavrına/tepkisine bakarız. Kaygıda azalma veya işlevsellikte iyileşme, destekleyici bir müdahalenin başarılı olduğunu gösterir. Daha fazla çağrışım ve derinleşen duygulanım, açığa çıkarıcı müdahalelerin başarılı olduğunun göstergeleridir.

Hastanın birincil duygulanımı (primary affect), bizi genellikle seansın baskın temasına (dominant theme) götürür. Buna duygulanımsal baskınlık ilkesi (principle of affective dominance) denir.

Hastanın baskın duygulanımını anlamak, odak noktamızı ve müdahale yöntemimizi seçmenin en iyi yoludur.

Duygulanımlar şu şekilde olabilir:

• bilinçli ya da bilinçdışı
• sözcükler ya da davranışlar aracılığıyla aktarılmış

Destekleyici teknikler (supporting techniques), hastaların duygularını daha uyumlu bir şekilde yönetmelerine yardımcı olur.

Açığa çıkarıcı müdahaleler (uncovering interventions), hastaların, bilinçdışı duygulanımlarının farkına varmalarına ve duygulanımları diğer bilinçdışı materyalleri anlamak için kullanmalarına yardımcı olur.

Serbest çağrışım (free association), hastanın aklına gelenleri sansürlemeden söyleme çabasıdır.

Çağrışımların akışı, birbirine bağlanan düşünceler, hisler ve anılardan oluşur ve bizi daha önce bilinçdışında kalan malzemeye götürür.

Direnç (resistance), tedavinin işleyişine ve çağrışımların akışına karşı çıkan her şeydir.

Psikoterapi bağlamında direnç, savunma (defense) olarak da düşünülebilir.

Direnç, tedavinin beklenebilir bir parçasıdır ve bize şu konularda yardımcı olur:

• hastalarımızın karakteristik davranış örüntülerini anlamak,
• hastalarımızın erişmekte özellikle zorlandığı bilinçdışı malzemeye odaklanmak.

Destekleyici teknikler, dirençleri anlamamızı kullanarak hastaların daha adaptif seçimler yapmalarına yardımcı olur.

Açığa çıkarıcı teknikler ise direncin bilinçdışı anlamlarını kavramayı ve hastaları yeni bilinçdışı malzemenin farkına vardırmayı amaçlar.

Aktarım (transference), hastanın terapist hakkında sahip olduğu duyguların toplamına işaret eder.

Psikodinamik psikoterapide aktarımı anlamak, hastaların kendileri hakkında nasıl düşündüklerini ve diğer insanlarla nasıl ilişki kurduklarını anlamamıza yardımcı olur.

Destekleyici modda, aktarım yoluyla edindiğimiz bilgileri, hastanın dikkatine sunmaksızın onu anlamak için kullanırız. Desteklerken, aktarımı sınırlamamız ve kapsayıp düzenlememiz de gerekebilir.

Açığa çıkarıcı modda ise, hastaların kendileri ve başkalarıyla ilişkileri hakkında daha fazla şey öğrenmelerine yardımcı olmak amacıyla aktarımı yorumlarız.

Karşıaktarım (countertransference), terapistin hastaya yönelik duygularının toplamıdır. Bunun içinde hem bilinçli hem de bilinçdışı duygular yer alır.

Karşıaktarım her yerde mevcuttur. Kaçınılması gereken bir şey olmaktan çok uzaktır; aksine, hastalarla yaptığımız çalışmayı birçok yönden şekillendirir (inform).

Karşıaktarımı anlamak önemlidir çünkü:

• hastalarımıza yönelik duygularımızın farkında olmak, bu duygularla hareket etme olasılığımızı azaltır.
• hastalarımıza yönelik sahip olduğumuz duygular, değerlendirmelerde bulunmamıza, tedavi önerileri formüle etmemize ve tedaviyi yürütmemize yardımcı olabilir.
• karşıaktarım, hastalarımızın yaşamındaki önemli ilişkiler hakkında bilgi edinmemize katkıda bulunabilir.
• karşıaktarım duyguları, kendimiz ve hastalara yönelik tepkilerimiz hakkında bilgi edinmemize yardımcı olabilir.

Karşıaktarım, hastayı ve müdahalelerimizi anlamamıza ışık tutar; ancak genellikle doğrudan hastalarla paylaşılmaz.

Bilinçdışı bir fantezi (unconscious fantasy), kişinin bilinçdışını kuşatan, davranışını yönlendiren ve karakteristik savunmalarını biçimlendiren bir istek (wish) ya da korkudur (fear).

Birbiriyle bağlantılı bilinçdışı fantezi kümeleri, kompleksler (complex) olarak adlandırılır.

Bilinçdışı çatışma (unconscious conflict), karşıt bilinçdışı fanteziler çarpıştığında ortaya çıkar.

Bilinçdışı çatışma anksiyete (anxiety) üretir, bu da egonun anksiyeteyi azaltmak için savunmalar (defense) geliştirmesini tetikler.

Birincil kazanç (primary gain), bir savunma bilinçdışı çatışmayı başarıyla azalttığında ortaya çıkan anksiyetedeki azalmadır.

İkincil kazanç (secondary gain), savunmanın ya da semptomun kişiye yaşamında sağladığı avantajdır.

Anksiyetenin, diğer duygulanımların, sürçmelerin, uyumsuzlukların ve düğüm noktalarının dinlenmesi, bilinçdışı çatışmanın varlığını saptamanın en iyi yoludur.

Destekleyici bir modda, sağlıklı savunmaları tanımlamaya ve pekiştirmeye, ayrıca hastaların anksiyeteyle başa çıkmak için yeni, daha uyumlu yollar benimsemelerine yardımcı olmaya çalışırız.

Açığa çıkarıcı bir modda ise, hastaların çatışmalarının ve kullandıkları savunmaların farkına varmalarına yardımcı oluruz; böylece daha uyumlu savunma seçimleri yapabilmeleri mümkün hale gelir.

Klinik deneyim, rüyaların (dream) bilinçdışına açılan bir pencere sunabileceğini göstermektedir.

Açık rüya (manifest dream), rüyanın öyküsüdür; gizil rüya (latent dream) ise rüyanın ardındaki bilinçdışı malzemedir.

Bir kişinin rüyayı anlatmadan hemen önce ve sonra söylediklerinin tümü, rüyaya yapılan çağrışımlar olarak düşünülebilir.

Rüyalar, rüya görenin yakın geçmişine (bir iki gün öncesine) ait gün kalıntısının (day residue) ilişkili anılar ve bilinçdışı fantezilerle birleşmesinden oluşmuş kabul edilebilir.

Ağırlıklı olarak destekleyici bir tarzda çalışırken, hastalarımızı genellikle rüya anlatmaya teşvik etmeyiz. Onlar kendiliklerinden gündeme getirirlerse, açık rüyayı kullanarak zihinsel yaşamlarının yüzeyindeki sorunları ve kaygıları öğrenmelerine yardımcı olabiliriz.

Ağırlıklı olarak açığa çıkarıcı bir tarzda çalışırken ise, rüyadaki malzemeyi, hastaların bilinçdışı zihinleri hakkında -duygulanımlar, aktarım süreçleri, fanteziler, ilişkilere dair beklentiler ve kendilik algıları dâhil- daha fazla şey öğrenmelerine yardımcı olmak için kullanırız.

Benlik algısı (self-perception), insanların dünyada nasıl işlev gördüğünü belirlemede önemli bir rol oynar.

Benlik algılarını geliştirme ve benlik saygısını/öz-değeri düzenleme (regulate self-esteem) becerisi, psikodinamik psikoterapinin temel amaçlarından biridir.

Benlik algıları bilinçdışı (unconscious) olabilir.

Daha gerçekçi (realistic) benlik algıları geliştirmek, insanlara şu konularda yardımcı olabilir:

• benlik saygısı düzenleme becerisini geliştirme
• yetenekleri (capability) ve sınırlılıkları (limitations) hakkında daha iyi bir anlayışa sahip olma

Destekleyici teknikler, daha zayıf ego işlevine sahip hastaların benlik duygularını/algılarını (sense of self) güçlendirmelerine ve benlik saygısı düzenlemesini geliştirmelerine yardımcı olabilir.

Açığa çıkarıcı teknikler, daha güçlü ego işlevine sahip hastalara, bilinçdışı benlik algılarını bilinçli hale getirerek yardımcı olabilir.

Süperego işleyişiyle (super-ego functioning) ilgili sorunlar benlik algısını bozabilir ve psikodinamik psikoterapide yeniden ele alınabilir.

Çoğu insan için başkalarıyla anlamlı ilişkiler kurabilme becerisi, onların dünyada işlev görme biçimleri açısından hayati öneme sahiptir.

İnsanların ilişkilerde zorluk yaşamasının birçok nedeni vardır -bu nedenler arasında şunlar bulunur:

• empati kapasitesi ve sosyal ipuçlarını okuyabilme becerisi gibi ego işlevlerindeki bozulmalar
• ilişki kurma becerilerini bozan, başkalarıyla ilgili bilinçdışı fanteziler ya da beklentiler

Psikodinamik psikoterapinin temel amaçlarından biri, insanların başkalarıyla karşılıklı olarak tatmin edici ilişkiler geliştirmelerine yardımcı olmaktır.

Destekleyici müdahaleler, ego işlevi daha zayıf olan hastaların empati kapasitelerini ve başkalarıyla anlamlı biçimde etkileşim kurabilme becerilerini artırmalarına yardımcı olabilir.

Açığa çıkarıcı teknikler ise, ego işlevi daha güçlü olan hastaların başkalarıyla ilgili fantezilerinin ya da beklentilerinin daha fazla farkına vararak ilişkilerini geliştirmelerine yardımcı olabilir.

Hepimizin, içsel ve dışsal uyarımlarla başa çıkmanın kendimize özgü yolları vardır; bunların bazıları diğerlerinden daha uyumludur.

Bu başa çıkma mekanizmaları bilinçdışı olarak işlediğinde, genellikle onlara savunmalar (defenses) deriz.

Uyarıcılara karakteristik olarak uyum sağlama yollarımızı geliştirmek, psikodinamik psikoterapinin temel bir amacıdır.

Ego işlevlerini geliştirmek, psikodinamik psikoterapinin temel amaçlarından biridir.

Açığa çıkarıcı (uncovering) ve destekleyici (supporting) stratejilerin her ikisi de, gerçeklik sınaması, muhakeme, uyarıcı düzenleme, benlik farkındalığı ve bilişsel işlevler gibi ego işlevlerini güçlendirmede hastalara yardımcı olabilir.

Bir kişinin ego işlevlerini “yapabiliyor” ya da “yapamıyor” oluşunu belirlemek, açığa çıkarıcı ya da destekleyici müdahale arasında seçim yapmada temel bir unsurdur.

Derinlemesine çalışma (working through), kişinin zihinsel işleyişinin belirli bir yönünü aşamalı olarak değiştirdiği üç evreli bir süreç olarak düşünülebilir. Bu evreler şu şekilde ilerler:

• Evre: bir sorunun ya da bir sorunun nedeninin farkında olunmaması,
• Evre: bir sorunun farkındalığının artması ve/veya yeni işleyiş biçimlerini deneme,
• Evre: düşünce kalıplarında ya da davranışta kalıcı bir değişim.

Bu değişimler, ego işlevi, benlik duygusu, başkalarıyla ilişkiler konusundaki beklentiler ve süperego işlevi dâhil olmak üzere kişinin zihinsel işleyişinin birçok yönünde ortaya çıkabilir.

Psikodinamik psikoterapide, bu değişimlerin zaman içinde yavaş yavaş, aynı konuların tekrarlı biçimde ele alınması ve yeniden işlenme süreci aracılığıyla gerçekleşmesi beklenir; ta ki kalıcı bir değişim sağlanana kadar.

Sonlandırma (termination), psikodinamik psikoterapinin son aşamasıdır.

Sonlandırma sürecinin temel çalışmaları şunları içerir:

• tedavinin bitirilmesi
• hedeflerin pekiştirilmesi
• tedavi sürecinin gözden geçirilmesi
• değişimin ve gelecekteki değişim olasılığının gerçekçi biçimde değerlendirilmesi
• gerekirse gelecekteki tedavi için plan yapılması
• vedalaşma

Sonlandırma aşamasının süresi genellikle tedavinin uzunluğu ile orantılıdır.

Teknik, sonlandırma evresinde değişir; bu değişim, birbirine yaklaşmaya (close up) ve “bitirme”ye (finish) yönelik arzuyu yansıtır.

Sonlandırma, yoğun aktarım ve karşıaktarım yaşantılarının ortaya çıktığı bir dönem olabilir.

Bu noktaya geldiğinizde, psikodinamik psikoterapi hakkında çok şey öğrenmiş oldunuz. Hastaları değerlendirmeyi ve tedaviye başlamayı; hastaların söylediklerini dinlemeyi, duyduklarınızı yansıtmayı ve bilinçdışı anlamları açığa çıkarmak ya da zayıflamış benlik işlevlerini desteklemek amacıyla müdahalede bulunmayı; ve bu araçları öz-değeri, başkalarıyla ilişkileri ve karakteristik uyum biçimlerini geliştirmek gibi önemli terapötik hedeflere ulaşmak için kullanmayı öğrendiniz. Artık bu becerilerinizi kliniklerinize, ofislerinize, yatan hasta birimlerinize ya da çalıştığınız her yere taşıyarak psikodinamik psikoterapist olma sürecinizi sürdürebilirsiniz. Bu işi yapmak, her gün yeni bir şey öğrenmek anlamına gelir. Her hasta yeni zorluklar getirir; her tedavi bize yeni şeyler öğretir. Sonuçta, süpervizörlerimizden, hastalarımızdan ve kendimizden öğreniriz.